Styremaskiner

Wat is een stuurautomaat?

Een stuurautomaat voor een boot is een elektronisch systeem dat een schip automatisch op een ingestelde koers houdt. Een stuurautomaat bestaat uit drie hoofdonderdelen. De koerscomputer (processor) verwerkt alle gegevens. De bedieningsunit gebruik je om het systeem in te stellen en te bedienen. De aandrijfeenheid (drive) stuurt daadwerkelijk het roer aan.

Het systeem ontvangt koersinformatie van een elektronisch kompas, GPS of windmeter. Op basis van deze gegevens corrigeert de stuurautomaat continu kleine afwijkingen door wind, stroming of golven, zodat je boot stabiel op koers blijft.

Waarvoor gebruik je een stuurautomaat?

Je gebruikt een stuurautomaat om het sturen van de boot over te nemen en een constante koers aan te houden. Tijdens langere trajecten hoef je niet continu zelf het roer vast te houden, waardoor je meer rust hebt en je aandacht richt op navigatie en veiligheid.

In combinatie met een kaartplotter volgt de boot automatisch waypoints of een volledige route. Zeilers koppelen de stuurautomaat aan een windmeter en sturen direct op de windrichting. Zo blijft de boot optimaal op koers, terwijl de bemanning wordt ontlast en meer overzicht houdt op de omgeving.

Soorten stuurautomaten

Er zijn verschillende soorten stuurautomaten. Het type dat je kiest hangt af van je boot, het stuursysteem en hoe je vaart.

Helmstok stuurautomaat (bovendeks)

Een helmstok stuurautomaat plaats je direct op de helmstok. Dit type past vooral op zeilboten en kleinere motorboten met een helmstok. Je installeert het systeem eenvoudig en verwijdert het snel wanneer dat nodig is. Daardoor is dit een praktische oplossing voor kleinere boten. 

Helmstok stuurautomaten werken goed op vaartuigen tot ongeveer 6.000 kg waterverplaatsing. Bekende modellen zijn onder andere de Raymarine EV-100 Tiller en de Simrad TP10.

Stuurwiel stuurautomaat (bovendeks)

Een stuurwiel stuurautomaat drijft het stuurwiel aan via een riemaandrijving of een cockpit drive. Dit systeem past op middelgrote zeilboten en motorboten met een stuurwiel. Het systeem blijft compact en je plaatst het relatief eenvoudig zonder grote aanpassingen aan de boot. Daardoor is dit type populair bij boten waar je geen onderdeks systeem wilt installeren.

Onderdekse stuurautomaat (lineair / hydraulisch)

Een onderdekse stuurautomaat sluit direct aan op het roersysteem, zoals het roerkwadrant of de roerkoning. Hierdoor stuurt het systeem krachtiger en nauwkeuriger dan bovendeks oplossingen. Dit type levert meer koppel en blijft betrouwbaar werken bij zwaar weer. Daarom gebruik je onderdekse systemen vooral op grotere zeiljachten en motorboten.

Afhankelijk van het stuursysteem kies je voor een lineaire mechanische aandrijving of een lineaire hydraulische variant.

Hydraulisch roterende stuurautomaat

Een hydraulisch roterende stuurautomaat werkt speciaal voor schepen met een hydraulisch stuursysteem. Het systeem gebruikt een pomp die samenwerkt met de bestaande hydraulische installatie.

Hierdoor stuurt de automaat het roer zonder extra mechanische belasting. Dit voorkomt slijtage en zorgt voor een hoge en constante stuurkracht. Daarom zie je dit type vooral op grotere motorboten en professionele toepassingen.

Hoe werkt een stuurautomaat?

Een stuurautomaat voor een boot werkt continu op basis van koersinformatie van een elektronisch kompas. De koerscomputer ontvangt deze gegevens en vergelijkt de actuele koers met de ingestelde koers. Zodra de boot afwijkt, stuurt de koerscomputer direct de aandrijfeenheid aan. Deze corrigeert het roer, zodat de boot weer op de juiste koers komt. 

De stuurautomaat werkt samen met andere boordapparatuur via een netwerk zoals NMEA 2000 of SeaTalk NG. Hierdoor koppel je het systeem aan een kaartplotter, windmeter en GPS, zodat de stuurautomaat ook routes volgt of op windrichting stuurt.

Stuurautomaat per toepassing

De juiste stuurautomaat kies je op basis van het type boot en hoe je deze gebruikt. Zeilboten, motorboten en beroepsvaartuigen stellen namelijk verschillende eisen aan automatische besturing.

Recreatievaart: zeilboot

Op zeilboten gebruik je een bovendeks of onderdeks systeem, afhankelijk van de grootte van de boot en het stuursysteem. Kleinere boten kiezen vaak voor een helmstok- of stuurwieloplossing, terwijl grotere jachten een onderdeks systeem gebruiken.

Door de stuurautomaat te koppelen aan een windmeter stuur je direct op schijnbare of ware wind. Zo blijft de boot optimaal zeilen zonder constant bijsturen. Veelgebruikte systemen zijn onder andere de Raymarine EV-series en de Simrad IS42 of TP10.

Recreatievaart: motorboot

Motorboten gebruiken vaak een lineair hydraulisch systeem dat direct op de stuurinstallatie werkt. Een stuurautomaat voor een motorboot levert voldoende kracht en nauwkeurigheid voor motorjachten. Door koppeling met een GPS of kaartplotter volgt de stuurautomaat automatisch een koers of waypointroute. Zo vaar je efficiënt en houd je meer overzicht tijdens langere trajecten.

Beroepsvaart

De beroepsvaart gebruikt robuuste stuurautomaten die continu blijven werken. Deze systemen zijn ontworpen voor intensief gebruik en zware omstandigheden. Vaak installeer je extra zekerheid door redundantie, zoals een tweede koerssensor of een extra bedieningsunit. Hierdoor blijft het systeem functioneren als een onderdeel uitvalt.

Deze stuurautomaten leveren hoge stuurkrachten en passen bij werkschepen en andere professionele vaartuigen.

Accessoires voor stuurautomaten

Voor een correcte werking van een stuurautomaat gebruik je verschillende accessoires die het systeem compleet maken en nauwkeurig laten functioneren. Een elektronisch kompas, ook wel fluxgate sensor genoemd, vormt een essentieel onderdeel. Deze sensor levert continu koersinformatie aan de stuurautomaat en bepaalt de richting van de boot.

Een roerstandsensor meet de exacte positie van het roer. Vooral bij hydraulische systemen zorgt deze sensor voor extra nauwkeurigheid en stabiel stuurgedrag. Met een afstandsbediening bedien je de stuurautomaat vanaf verschillende plekken aan boord. Montagebeugels en verlengpijpen zorgen voor een correcte installatie van helmstok stuurautomaten. Ze zetten de aandrijving in de juiste positie voor een soepele werking.

Tot slot gebruik je NMEA 2000 of SeaTalk NG kabels om de stuurautomaat te koppelen aan andere systemen aan boord. Hierdoor werkt de stuurautomaat samen met je kaartplotter, GPS en windmeter en ontstaat één geïntegreerd navigatiesysteem.

Stuurautomaten per merk

Bij Outletspecialist vind je stuurautomaten van verschillende maritieme A-merken, waaronder:

• Radio Zeeland
• Raymarine
• Alphatron
• Raytheon Anschutz
• Tokyo Keiki

Bieden op stuurautomaten bij Outletspecialist

Kies de stuurautomaat die past bij jouw boot en plaats direct een bod. Je ontvangt een akkoord of tegenvoorstel, snel en zonder verplichtingen. Kom je samen tot een prijs, dan kies je voor bezorgen of afhalen. Zo haal je een A-merk stuurautomaat aan boord voor een prijs die je zelf bepaalt.